Metabolik Sendrom: Belirtileri ve Diyet Önerileri

Uzman Diyetisyen Sümeyye H. Kara, obezitenin insülin direncini artırabileceğini ve bunun da obeziteyi tetiklediğini belirtti. İnsülinin etkisi ve duyarlılığı ile ilgili yaşanan bozuklukların birçok metabolik sorunu beraberinde getirdiğini vurgulayan Kara, obez bireylerde kaslardaki insülin etkisinde yetersizlikler olduğunu ifade etti. Sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek, kilo vermek ve fiziksel aktiviteyi artırmak gerektiğini söyleyen Kara, metabolik sendromlu hastaların doymuş yağ, trans yağ ve kolesterol alımını azaltmaları, şeker tüketimini sınırlamaları ve sebze, meyve ile tam tahıl alımını artırmaları gerektiğini belirtti. Peki, metabolik sendrom diyeti nedir ve nasıl uygulanmalıdır? İşte uzman görüşleri:

METABOLİK SENDROM NEDİR?

Obezite ve metabolik sendrom, dünya genelinde ve ülkemizde giderek artan bir sorun haline gelmektedir. Ağırlık artışı ile birlikte erken ölüm riski %50-100 oranında artmaktadır. Metabolik sendrom, genellikle insülin duyarlılığının arttığı bireylerde görülmektedir. İnsülin direnci, abdominal obezite, dislipidemi, yetersiz fiziksel aktivite, yüksek karbonhidrat içeren diyetler, aşırı yemek yeme, hormonal değişiklikler, yaşlanma ve genetik faktörler gibi birçok neden ile ortaya çıkmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre metabolik sendromun göstergeleri şunlardır:

1. Hipertansiyon: Kan basıncı 140/90 mmHg üzeri;
2. Hiperlipidemi: Plazma trigliserit düzeyi 150 mg/dL üzeri veya HDL düzeyi erkeklerde 35 mg/dL, kadınlarda 40 mg/dL altı;
3. Beden kitle indeksi (BKİ) 30 ve üzeri veya bel/kalça çevresi oranı erkeklerde 0.90, kadınlarda 0.85 üzeri;
4. Gecelik idrar albumin atım hızı 20 mcg/dak;
5. Tip 2 diyabet veya glikoz tolerans bozukluğu veya hiperinsülinemi.
6. Tip 2 diyabetli veya glikoz tolerans bozukluğu olan bir bireyde bu unsurlardan ikisi varsa metabolik sendrom tanısı konulmaktadır.

METABOLİK SENDROM NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Metabolik sendrom, koroner kalp hastalığı, enfarktüs ve felç riskini üç kat artırabilmektedir. Bu durum, genetik yatkınlık ve modern yaşam tarzının getirdiği beslenme alışkanlıklarının değişmesi ile ilişkilidir. Tedavi yöntemleri iki ana stratejiye dayanmaktadır.

İlk strateji obezite ve fiziksel aktivite eksikliğini gidermeye yöneliktir. Kilo kaybı ve fiziksel aktivitenin artırılması, insülin direncini azaltarak metabolik risk faktörlerini olumlu yönde etkiler.

İkinci yaklaşım ise, aterojenik dislipidemi, hipertansiyon ve insülin direnci gibi metabolik risk faktörlerinin tedavi edilmesine yöneliktir. Bu faktörlerin azaltılması daha hızlı sonuçlar verirken, farmakolojik tedavi de risk faktörlerinin kontrol altına alınmasına yardımcı olmaktadır. İlaç tedavisi, kardiyovasküler hastalıklara yakalanma oranını da düşürmektedir.

METABOLİK SENDROM HASTALIĞINDA BESLENME ÖNERİLERİ

Diyet tedavisinde günlük 500-1000 kalorilik enerji kısıtlaması yeterli olmaktadır.

1. Porsiyonlar küçültülmeli;
2. Orta şiddette günde 30 dakika egzersiz yapılmalı;
3. Rafine karbonhidratlar yerine tam tahıl, kurubaklagiller ve tekli doymamış yağlar (zeytinyağı, kanola yağı, fındık yağı) tercih edilmelidir;
4. Soda ve meşrubatlar yerine su ve ayran tüketilmelidir;
5. Haftada en az bir kez balık tüketilmeli, kızartma yerine fırın veya ızgara yöntemleri tercih edilmelidir;
6. Az yağlı süt ürünleri tercih edilmelidir;
7. Günde 3 porsiyon az yağlı süt ürünü tüketilmelidir;
8. Kırmızı et, tereyağı ve tam yağlı süt ürünleri azaltılmalıdır;
9. Beyaz et tercih edilmeli, haftada 1-2 gün balık tüketilmelidir;
10. Sodyum alımı azaltılmalı (günde 2.4 g sodyum veya 6 g tuz); tuz yerine baharatlar kullanılabilir;
11. Günde 5 porsiyon sebze ve meyve tüketilmelidir;
12. Yemeklerde zeytinyağı kullanılmalıdır;
13. Tuz kullanımı günlük 6 gr’ı geçmemelidir (1 çay kaşığı);
14. Günde 2.5-3 litre su içilmelidir;
15. Haftada 4 gün 45 dakika tempolu yürüyüş yapılmalıdır;
16. Şekerli ve paketli gıdalardan uzak durulmalıdır;
17. Süt ve süt ürünlerinde az yağlı olanlar tercih edilmelidir.

UZMAN DİYETİSYEN SÜMEYYE H. KARA’DAN METABOLİK SENDROM DİYETİ LİSTESİ

SABAH: UYANDIKTAN SONRA 3 SAAT İÇİNDE KAHVALTI YAPILMASINI ÖNERİRİM.

• 1 adet yumurta (haşlanmış, omlet veya az yağlı menemen şeklinde);
• 2 dilim az yağlı beyaz peynir;
• 2 adet tam ceviz;
• 5 adet tuzsuz zeytin;
• Domates, salatalık ve bol mevsim yeşillikleri;
• 2 dilim tam buğday ekmeği.

ARA ÖĞÜN:

• 1 fincan şekersiz bitki çayı;
• 8-10 adet çiğ fındık veya badem.

ÖĞLE YEMEĞİ (13.00):

• 120-150 gram ızgara tavuk göğsü veya köfte (kızartma yapılmamalıdır);
• Bol yeşillikli salata, 1 tatlı kaşığı zeytinyağı ile;
• 4 yemek kaşığı tam buğday makarna veya bulgur pilavı (haftada sadece bir gün).

ARA ÖĞÜN:

• 1 adet mevsim meyvesi.

AKŞAM (EN GEÇ 20.00):

• 2 kase çorba (az yağlı, unsuz ve kremasız olmalı);
• 1 porsiyon sebze yemeği (patatessiz, pirinçsiz);
• 1 kase yoğurt;
• Salata, 1 tatlı kaşığı zeytinyağı ile, nar ekşisi eklenmeden;
• 1 dilim tam buğday ekmeği.

ARA ÖĞÜN:

• 1 su bardağı süt;
• 1 çay kaşığı tarçın;
• Yarım çay kaşığı zencefil.

Merak ettiğiniz sorular için Instagram hesabından ulaşabilirsiniz: @dyt.sumeyyekara