Sigarada Tüketim Artışı: Sağlık ve Ekonomi Tehlikede
Türkiye’de sigara tüketimi artıyor, sağlık ve ekonomi üzerindeki etkileri endişe veriyor.
Türkiye’de sigara tüketimi son dönemde ciddi bir artış gösterdi. 2025 yılı itibarıyla yasal piyasalarda yaklaşık 8 milyar paket sigara satılacağı öngörülüyor. Bu, günde ortalama 22 milyon paket sigara anlamına geliyor. Yapılan hesaplamalara göre, bu satış miktarı yıllık yaklaşık 160 milyar sigara ederken, günlük ortalama 438 milyon sigara piyasaya sürülüyor. Ancak bu rakam, yalnızca yasal satışlarla sınırlı değil; kayıtdışı tütün ürünleri ve yasadışı yollarla satılan elektronik sigara gibi ürünler de bu durumu daha da karmaşık hale getiriyor.
Uzmanlar, günlük 22 milyon paketlik satışın Türkiye’de tütün tüketiminin sadece bireysel bir alışkanlık değil, aynı zamanda büyük bir ekonomik pazar haline geldiğini vurguluyor. Paket başına ortalama 100 lira üzerinden yapılan hesaplamalar, 8 milyar paketlik satışın toplamda 800 milyar liralık bir hacme ulaştığını gösteriyor. Bu durum, tütün ürünlerinin tüketici bütçesi üzerindeki etkisini gözler önüne sererken, sağlık sistemine yansıyan maliyetler ise daha da ağır bir tablo oluşturuyor. Akciğer kanseri, KOAH, kalp hastalıkları gibi sağlık sorunları, sigaranın görünmeyen maliyetleri arasında yer alıyor.
Türkiye, sigara tüketiminin yüksek olduğu ülkeler arasında yer alıyor. Kişi başına günlük ortalama 17,1 sigara tüketimi ile tütün endüstrisi Türkiye’yi önemli bir hedef pazar olarak görüyor. Gençler arasında sigaraya başlama yaşının düşmesi ve yeni nesil tütün ürünlerinin yaygınlaşması, bu durumu daha da kötüleştiriyor. Tütün ürünlerinin günlük yaşamda kolayca erişilebilir olması, tüketim alışkanlıklarını artıran başlıca nedenler arasında sayılıyor.
Tütünle mücadelede yıllardır uygulanan önlemler, kapalı alan yasakları, paket uyarıları ve vergi artışları gibi yöntemler, beklenen etkiyi yaratamamış durumda. Elektronik sigara ve benzeri ürünlerin internet üzerinden satışı, bu ürünlere erişimi kolaylaştırıyor. Türkiye’de 217’den fazla e-sigara satışı yapan internet sitesi bulunurken, puff bar ve likit ürünlerine ise 21 bin noktadan ulaşılabiliyor. Bu ürünler, sadece internetten değil, sosyal medya ve diğer iletişim kanalları aracılığıyla da tüketicilere ulaştırılıyor.
Özellikle 14-16 yaş grubundaki gençler arasında elektronik sigara kullanımı endişe verici bir hızla artıyor. Dünya genelinde bu yaş grubundaki 38 milyondan fazla gencin e-sigara kullandığı tahmin ediliyor. Türkiye’de yapılan bir araştırmada ise 500 ergenin yüzde 67’sinin evinde en az bir aile bireyinin sigara kullandığı, yüzde 20’sinin ise e-sigara denediği ya da düzenli olarak kullandığı ortaya kondu.
Elektronik sigara ürünlerinin zararsız olmadığı konusunda uzmanlar uyarıyor. Bu ürünlerde 7 bin kimyasal ve 70 kanserojen madde bulunabiliyor. Hayvan deneyleri, elektronik sigaraların iltihaplanma mekanizmalarını tetiklediğini ve DNA hasarına yol açtığını gösteriyor. Elektronik sigara kullanımına bağlı akciğer hasarı vakalarının artışı, sağlık alanında endişe yaratıyor.
Elektronik sigara ve puff bar ürünlerinin 21 bin noktada erişilebilirliği, yasa dışı pazarın büyüklüğünü de gözler önüne seriyor. Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Elif Dağlı, bu ürünlerin satış noktalarının her yıl daha da kötüleştiğine dikkat çekiyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Pelin Duru Çetinkaya ise sigara kullanım oranlarının 2012’de yüzde 27 iken günümüzde yüzde 31’e çıktığını belirtiyor.
