Gana, ABD ile Sağlık Anlaşmasını Veri Paylaşımı Nedeniyle Reddetti
Gana, ABD ile yapılması planlanan 109 milyon dolarlık sağlık anlaşmasını, veri paylaşımı şartları nedeniyle kabul etmedi.
Gana hükümeti, ABD ile planlanan 109 milyon dolarlık sağlık yardım anlaşmasını, içerisinde yer alan hassas sağlık verilerinin paylaşımını öngören maddeler nedeniyle kabul etmedi. Yerel medya kaynaklarına göre, ABD’nin ‘Önce Amerika’ stratejisi çerçevesinde sunulan bu mutabakat zaptı, Gana’nın egemenlik hakları, veri güvenliği ve düzenleyici kurumların yetkileri açısından ciddi kaygılar doğurdu.
Kasım 2025’te başlayan müzakerelerde, ABD tarafının hazırladığı anlaşma taslağının, Gana makamlarına bir hafta içinde imzalanması için iletildiği ancak metnin Ganalı yetkililerin katkısı olmadan hazırlandığı bildirildi. Anlaşmadaki en tartışmalı maddelerden biri, Gana vatandaşlarına ait sağlık verilerinin 25 yıl boyunca ABD ile paylaşılmasını öngörmesi oldu. Yardım programının süresi ise 5 yıl olarak planlanmıştı.
Kararın Arka Planı
Yerel kaynaklar, söz konusu verilerin ABD merkezli ilaç şirketleriyle araştırma ve ticareti geliştirme amacıyla paylaşılmasının etik ve ulusal güvenlik açısından risk taşıdığını belirtti. Taslak metinde, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onaylı ilaçların, Gana’daki standart denetim süreçlerinden muaf tutulmasını sağlayan düzenlemelerin yer alması, Gana Gıda ve İlaç Kurumu’nun yetkilerini devre dışı bırakacağı gerekçesiyle tepki çekti.
Ayrıca, anlaşmanın ABD hukukuna tabi olması, hukuki egemenlik açısından sorunlar doğurabileceği kaydedildi. Mali yükümlülükler açısından da dengesizlikler söz konusu; zira ABD, 5 yıl için 109 milyon dolar katkı sunmayı taahhüt ederken, Gana’nın da aynı dönemde 70 milyon dolar eş finansman sağlaması şartı getirildi.
Yetkililer, bu kararın sağlık desteğine karşı bir tutum olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, aksine ülkenin veri koruma, düzenleyici bağımsızlık ve egemenlik haklarını koruma amacı taşıdığını vurguladı.
