Avrupa’da Sağlık Hizmetlerinde Uzun Bekleme Süreleri
Avrupa’da sağlık hizmetlerinde bekleme süreleri alarm veriyor. Uzmanlar, hastaların tedavi için yıllarca beklemek zorunda kaldığını belirtiyor.
Avrupa’daki sağlık sistemlerinde hastaların tedavi için bekleme süreleri, yıllara varan gecikmelere neden olabiliyor. Uzmanlar, bu durumun hastalar üzerinde ciddi sonuçlar doğurduğu konusunda uyarılarda bulunuyor. Euronews Health, farklı sağlık hizmetleri kategorilerindeki bekleme sürelerini detaylı bir şekilde inceleyerek bu sorunun boyutlarını gözler önüne serdi.
Örneğin, İngiltere’de uzman bir doktora görünmesi gereken her on hastadan birinin randevu almak için bir yıldan fazla beklediği belirtiliyor. Slovenya’da ise kalça protezi ameliyatı için hastaların yaklaşık iki yıl, yani 667 gün beklemek zorunda kaldıkları kaydedildi.
Bu veriler, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) tarafından hazırlanan 2025 Sağlığa Bakış raporundan derlenmiştir. Rapor, Avrupa’nın en acil sağlık politikası sorunlarından biri olan bekleme sürelerine dikkat çekiyor.
Bekleme süreleri, yalnızca belirli ülkelerle sınırlı kalmayıp, kıtanın genelinde ciddi bir sorun haline gelmiş durumda. Raporda, “Tedavi için beklenen faydaların ertelenmesi, hastaların daha uzun süre ağrı ve engellilikle yaşamaya devam etmesine neden oluyor ve müdahale sonrası sağlık sonuçlarını olumsuz etkileyebilir.” ifadelerine yer verildi.
Peki, Avrupa’da hastaların en uzun süre beklediği ülkeler hangileri? Kıtanın genelinde bu sorun ne kadar ciddi? Hastalar, ameliyat için gerçekte ne kadar süre beklemek zorunda kalıyor?
OECD raporu, sağlık hizmetlerinin çeşitli alanlarında uzun bekleme sürelerinin varlığını ortaya koyuyor. 2023 itibarıyla birçok Avrupa ülkesinde bir pratisyen hekim veya hemşireye randevu almak bile en az bir hafta sürüyor. Almanya ve Fransa’da hastaların beşte biri, yalnızca bir pratisyen hekime görünmek için haftalarca beklemek zorunda kalıyor. İsveç’te ise hastaların yüzde 23’ü bir pratisyen hekim ya da hemşireye görünmek için bir haftadan uzun süre bekliyor. Fransa ve Almanya’da bu oran yüzde 20, İngiltere’de ise yüzde 18 seviyelerinde.
Altı ila yedi gün bekleyen hastalar da dikkate alındığında, bu oranlar daha da artıyor: İsveç’te yüzde 30, Fransa’da yüzde 28, İngiltere’de yüzde 27 ve Almanya’da yüzde 26 olarak kaydediliyor. Ancak ülkeler arasındaki bekleme süreleri, metodolojik farklılıklar nedeniyle doğrudan karşılaştırılamayabilir.
Avrupa genelinde bazı hastalar, uzman doktora görünmek için bir yıldan fazla beklemek zorunda kalıyor. Bu konuda en dikkat çekici ülke İngiltere. Hastaların yüzde 11’i uzman doktor randevusu için bir yıldan fazla beklediğini belirtiyor. Fransa ve Almanya’da ise bu oran sadece yüzde 2.
Daha kısa bekleme süreleri de aslında pek kısa değil. Fransa’da hastaların yüzde 43’ü, iki ay ile bir yıl arasında beklemek zorunda kalıyor. Fransa’yı yüzde 32 ile İngiltere, yüzde 29 ile İsveç ve yüzde 22 ile Almanya izliyor.
Katarakt ameliyatı için bekleme süreleri de benzer bir durumu gözler önüne seriyor. Bu ölçüm, uzman değerlendirmesinden tedaviye kadar üç aydan fazla bekleyen hastaların oranını değerlendiriyor. Norveç’te 2024’te bu ameliyata ihtiyaç duyan hastaların yüzde 81’i, üç aydan uzun süre beklemek zorunda kalacak. Finlandiya ise yüzde 71 ile onu takip ediyor. İngiltere ve Portekiz’de hastaların yüzde 58’i, İspanya’da ise yüzde 53’ü üç aydan fazla bekliyor. Polonya yüzde 13, Macaristan yüzde 17, İsveç yüzde 22 ve İtalya yüzde 27 ile çok daha düşük oranlara sahip.
Takip edilen dokuz Avrupa ülkesi arasında, katarakt ameliyatı için bekleme süreleri 2024’te 2019’a kıyasla yedi ülkede artış gösterdi. Sadece Polonya ve Macaristan’da bir düşüş yaşandı. Bu durum, COVID-19 pandemisinin sağlık sistemleri üzerindeki kalıcı etkilerini yansıtıyor. İngiltere’de üç aydan fazla bekleyen hastaların oranı iki kat artarak yüzde 22’den yüzde 58’e yükseldi. Norveç’te bu oran yüzde 65’ten yüzde 81’e çıktı. Bu veriler, pandemi sonrası sağlık sistemleri üzerindeki baskının devam ettiğine işaret ediyor.
Kalça protezi ameliyatı için medyan bekleme süresi de dikkat çekici. Slovenya’da hastalar, 2024’te medyan olarak 667 gün bekledi. Bu süre, iki yıla yakın bir zaman dilimini kapsıyor. Polonya’da bekleme süresi 343 gün, Macaristan’da 209 gün ve İngiltere’de 174 gün olarak kaydedildi. Bu değerler, hastaların yarısının burada belirtilen sürelerden daha uzun beklediği anlamına geliyor.
York Üniversitesi’nden Luigi Siciliani, European Journal of Public Health’te yayımlanan bir makalede, “Acil olmayan sağlık hizmetleri için bekleme süreleri, hastaların sağlık hizmetlerine erişmek için haftalar veya aylar beklemek zorunda kaldığı birçok sağlık sisteminde önemli bir sağlık politikası sorunudur.” ifadelerini kullanıyor. Peki, bekleme süreleri ülkeler arasında neden bu kadar farklılık gösteriyor? OECD’ye göre, bekleme listeleri genellikle sağlık hizmetlerine yönelik talep ile bu hizmetlerin arzı arasındaki dengesizlikten kaynaklanıyor. Siciliani, bekleme sürelerinin ülkeler arasında büyük farklılık göstermesinin sebebinin kapasite kısıtları, finansman kararları, sağlık personeli sayısı ve yaşlanan nüfus ile teknolojik yeniliklerin tetiklediği artan sağlık hizmeti talebiyle uyumsuzluk olduğunu belirtiyor. Eurostat’a göre, bekleme süreleri, acil tıbbi bakımda karşılanmamış ihtiyaçların da önemli nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
