Türkiye Su Kıtlığıyla Yüzleşiyor, Yapay Zeka Su Tüketiyor!
Yapay zeka sistemleri, Türkiye için su kaynakları üzerinde büyük tehdit oluşturuyor. Su tüketimi ve kuraklık riski artıyor.
Yapay zeka sistemlerinin 2030 yılına kadar 1,2 trilyon litre su tüketmesi bekleniyor. Türkiye gibi kişi başına düşen su miktarının 1.300 metreküp civarında olduğu ülkeler için her damla su büyük önem taşıyor. Yapay zekaya yöneltilen her 20 soru, yarım litre suyun buharlaşması anlamına gelirken, Türkiye’nin kuraklıkla boğuşan barajlarında su seviyelerinin düşmesi, tarımsal üretimdeki risklerin artması ve şehirlerde içme suyu güvenliğinin tehlikeye girmesi yeni bir alarm zili çalmaktadır.
Küresel ölçekte yapay zeka yatırımları son bir yılda yüz milyarlarca dolara ulaşırken, bu yatırımların su kaynakları üzerindeki etkisi ve karbon emisyonları tartışmalara neden oluyor. Yapılan araştırmalar, yapay zeka sistemlerinin yıllık su ayak izinin 312,5 milyar litre ile 764,6 milyar litre arasında değişebileceğini gösteriyor. Bu miktar, dünya genelindeki yıllık şişelenmiş su tüketimi olan yaklaşık 350 milyar litre ile benzer bir düzeyde bulunuyor. Günlük ortalama 312,5 milyar litre su tüketimi, günde yaklaşık 856 milyon litreye denk gelirken, üst sınır olan 764,6 milyar litre ise günde yaklaşık 2,1 milyar litreye karşılık geliyor.
Teknoloji Devlerinin Su Tüketimi
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, küresel veri merkezlerinin toplam su kullanımı yaklaşık 600 milyar litre olarak hesaplanıyor. Yapay zeka odaklı yeni yatırımların artmasıyla bu miktarın 2030 yılına kadar 1 trilyon 200 milyar litreye ulaşması bekleniyor. Uzmanlar, ortalama 100 megavat kapasiteye sahip bir veri merkezinin günde 2 milyon litre su tükettiğini ve bu miktarın yaklaşık 6.500 hanenin günlük su kullanımına eşdeğer olduğunu belirtiyor. Küresel teknoloji devlerinin su tüketim verileri de dikkat çekici. Google, yıllık yaklaşık 22,7 milyar litre, Microsoft 13 milyar litre, Apple 6 milyar litre, Meta ise 3,9 milyar litre su tüketiyor.
Emisyonlar Artıyor
Yapay zeka sistemlerindeki su tüketimi yalnızca doğrudan soğutma ihtiyacından kaynaklanmıyor. Veri merkezlerinin enerji tüketimi arttıkça, elektrik üretiminde kullanılan su miktarı da artıyor. Termik santrallerin soğutma sistemleri, hidroelektrik üretim süreçleri ve bazı yenilenebilir enerji teknolojileri de suya ihtiyaç duyuyor. Vrije Universiteit Amsterdam tarafından yayımlanan değerlendirmede, dolaylı su kullanımının şirketlerin resmi raporlarında sıkça eksik yer aldığı ve gerçek etkinin açıklanan seviyelerin üç-dört katına kadar çıkabileceği ifade ediliyor. Araştırmalar, yapay zeka sistemlerinin karbon ayak izinin 32,6 milyon ton ile 79,7 milyon ton karbondioksit arasında olduğunu da gösteriyor ve bu miktarın, küçük bir Avrupa ülkesinin yıllık emisyonlarına eşdeğer olduğu vurgulanıyor.
Türkiye Dolaylı Olarak Etkileniyor
Türkiye, mevcut durumdan dolaylı olarak etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Ülke genelinde yıllık toplam su tüketiminin yaklaşık 63 milyar metreküp olduğu tahmin ediliyor. Bu tüketimin yüzde 73’ü tarımsal sulamada, yüzde 16’sı içme ve kullanma suyu olarak, yüzde 11’i ise sanayide kullanılıyor. Türkiye’deki veri merkezlerine ilişkin kamuya açık su tüketimi verileri sınırlı olsa da, faaliyet gösteren veri merkezlerinin su tüketiminin, küresel teknoloji devlerinin tüketimiyle karşılaştırıldığında oldukça sınırlı olduğu ifade ediliyor. Ancak uzmanlar, asıl riskin Türkiye’nin su stresi yaşayan bir ülke olmasından kaynaklandığını belirtiyor.
Su Stratejileri Geliştirilmeli
Su Politikaları Uzmanı Dursun Yıldız, Türkiye’nin bölgesel bir veri merkezi üssü olma hedefinin yanı sıra yeni yatırımların gündeme alınması gerektiğine dikkat çekiyor. Yıldız, “Türkiye, bölgesel bir veri merkezi üssü olma hedefi doğrultusunda yeni yatırımları gündeme alırken, su verimliliği konusu da planlama başlıkları arasında öne çıkıyor. 2027 itibarıyla yapay zeka sistemlerinin yıllık su tüketiminin 4,2 ila 6,6 milyar metreküp arasında olması bekleniyor. Bu miktar, Türkiye’nin mevcut yıllık toplam su tüketiminin yaklaşık yüzde 7 ila 10’una denk geliyor. Dolayısıyla Türkiye’nin, yapay zeka yatırımlarını teşvik ederken aynı zamanda su kaynaklarının sürdürülebilirliğini gözeten bir çerçeve geliştirmesi, enerji kadar su planlaması açısından da kritik bir zorunluluk” diyor.
