Gökbilimciler Samanyolu Galaksisi’nin Sınırlarını Belirledi

Samanyolu Galaksisi’nin nerede sona erdiği sorusu, uzun zamandır bilim insanları için bir muamma olmuştur. Ancak, Malta Üniversitesi’nde gerçekleştirilen yeni bir araştırma, galaksinin ‘yıldız oluşum sınırı’ olarak adlandırılan kenarının, merkezden yaklaşık 40 bin ışık yılı uzakta olduğunu ortaya koydu.

Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan bu çalışma, APOGEE, LAMOST ve Gaia gibi geniş kapsamlı gökyüzü taramalarından elde edilen 100 binden fazla dev yıldızın yaş verilerini analiz etti. Elde edilen veriler, galaksideki yıldız yaşları ile merkezden uzaklık arasında ilginç bir ‘U eğrisi’ ilişkisi olduğunu gösterdi.

Yıldız Yaşlarındaki ‘U’ Eğrisi

Galaksi merkezine yakın bölgelerde gaz ve toz yoğunluğunun yüksek olması, yıldız oluşumunun erken dönemlerde başlamasına ve burada yaşlı yıldızların bulunmasına yol açıyor. Merkezden uzaklaştıkça gaz yoğunluğunun azalması, yıldız oluşumunu yavaşlatıyor ve yıldızların yaşlarının kademeli olarak gençleşmesine neden oluyor. Ancak, 40 bin ışık yılı mesafesinde, yıldızların yeniden yaşlanmaya başladığı bir ‘kırılma noktası’ tespit edildi.

Sınırın Ötesindeki ‘Göçmen’ Yıldızlar

Yıldız oluşum bölgesinin ötesinde bulunan yaşlı yıldızların, aslında galaksinin iç kısımlarında doğup zamanla dışarı itilen ‘göçmen yıldızlar’ olduğu belirlendi. Bu yıldızların, galaksi merkezindeki çubuk yapısı veya sarmal kolların yerçekimsel kuvvetleriyle dış kısımlara doğru savrulduğu düşünülüyor.

Bu keşif, Samanyolu’nu evrendeki benzer galaksilerin yüzde 60’ı ile aynı grupta yer alan ‘Tip-II (aşağı bükümlü) disk galaksisi’ olarak tanımlıyor. Samanyolu’nun üretken gençlik döneminin nerede sona erdiğini ve daha sakin olan dış bölgelerin nerede başladığını netleştiren bu çalışma, galaksimizin evrimsel tarihini anlamak açısından büyük bir öneme sahip.