APP Plakalar Hakkında Bilinmesi Gerekenler

APP plaka tartışmaları, birçok araç sahibinde kaygı yarattı. Sürücüler, plaka basım yerlerinde uzun kuyruklar oluşturarak, ağır para cezası korkusuyla hareket ediyor. Ancak, eski plakaların APP veya sahte olduğu anlamına gelmediği gibi, bazı eksiklikler de sahte plaka olarak değerlendirilemez. Peki, APP plaka nasıl anlaşılır? Sürücüler odası, APP plaka vermiş olabilir mi? Tüm eski plakalar geçersiz mi?

APP plaka olarak adlandırılan sahte plakalara yönelik ceza uygulamalarının artması, sürücülerin bu konudaki farkındalığını artırdı ve birçok kişi endişe içinde durumu anlamaya çalışıyor. Plaka basım merkezlerinde oluşan kuyruklar, bu kaygının bir yansıması olarak dikkat çekiyor.

Geçmişte de yasak olan APP plakalar, artan denetimlerle birlikte sürücüler tarafından değiştirilme kararı alındı. Emniyet birimleri, 1 Nisan’a kadar sürücüleri plakaları hakkında bilgilendirecek ve ardından ceza uygulamalarına başlayacak. İlk ceza 140 bin lira, tekrarı halinde ise 280 bin lira olarak belirlenmiş durumda. Ayrıca, bu sürücüler Türk Ceza Kanunu’nun 204. maddesi gereğince de cezalandırılacak.

Türk Ceza Kanunu’nun 204. maddesi, “Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” şeklinde düzenlenmiştir. Bu ceza, APP plakalar için de geçerlidir; plakanın okunmaması, kırık veya kesik olması durumlarında daha hafif cezalar uygulanmaktadır.

APP plaka tartışmasında gözden kaçan bazı önemli noktalar bulunuyor. Sürücüler, plakalarında karekod veya belirli işaretler yoksa, plakanın sahte olduğunu düşünüyor. Ancak, karekod uygulaması 2024 yılı itibariyle yürürlüğe girecek ve eski tarihli plakalar geçerli olmaya devam edecek. Yani, plakanızda karekod yoksa bu durum plakanızın sahte olduğu anlamına gelmiyor. Eski plakaların karekodlu plakalarla değiştirilmesi de zorunlu değil.

Birçok sürücü, APP görünümüne sahip plakalarının şoförler odası tarafından verildiğini iddia ediyor. Bu sürücüler, plakayı basan odadan belge talep edebilirler. Plaka işlemleri, Araçların Satış Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre yürütülmekte ve plaka basımını gerçekleştiren kuruluşun, basım belgesini en az üç yıl süreyle saklaması gerekmektedir. Dolayısıyla, APP görünümündeki bir plaka şoförler odası tarafından basıldıysa, basım belgesini talep edebilirsiniz. Yasal olarak aldığınız bir plaka varsa, durumu polise açıklayabilirsiniz. Ceza aldıysanız, ilgili odadan belge talep edebilirsiniz. Sorun yaşamamak için plaka basım yerinden belge alarak yanınızda bulundurmanızda fayda var.

Yönetmelikte, TÜVTÜRK tarafından plaka nedeniyle kusur raporu düzenlenirse, bu raporla yeni plaka bastırılacağı belirtiliyor. Araç muayenesinde, tescil plakası standart dışı kabul edilip ağır kusur verilen araçlar için, muayene raporunun ibrazı halinde, plaka basım talep belgesi aranmaz.

APP plakaları, gerçek plakalardan ayırt etmek için bir dizi kontrol yöntemi sunuyor. Ancak, kontrollerde dikkatli olmak gerekiyor, çünkü bazı eksiklikler plakaların APP olduğu anlamına gelmeyebilir.

Plaka işlemleri, Araçların Satış Devir ve Tescil Hizmetleri’nin Yürütülmesi Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre yürütülmektedir. Bu yönetmeliğe göre, plakalarda bulunması gereken özellikler arasında; kare kutucuklar içinde ay ve yıldız ile TR güvenlik işaretleri bulunan yansıtıcı folyo ile kaplanmış olmaları, il kodu ile harf grubu arasındaki alanda 15×15 mm ebadında kare kod ve plakanın basıldığı yıl ile başlayan 12 haneli seri numarası yer alması gibi unsurlar bulunmaktadır. Güvenlik işaretleri, tescil plakalarının sahtelerinin veya kopyalarının yapılmasına engel olmak amacıyla yansıtıcı tabakalı üretilecektir.

Yönetmelikte, karekod uygulaması 2024 yılından itibaren geçerli olacak ve bu tarih öncesi plakalarda karekod bulunması gerekmiyor. Dolayısıyla, plakanızda karekod yoksa endişelenmeyin. Ancak, sahte plaka basanlar, karekod eklediklerini iddia edebilir, bu nedenle plakanızın genelini kontrol etmeniz önemlidir.

Plakanızı kontrol etmek için 1 Nisan 2026 tarihine kadar süreniz bulunmaktadır. Resmi kurumların tarif ettiği yöntemlerle şoförler odasından aldığınız plaka geçerli olacaktır. Plakanızda rakam silinmesi, eğrilik veya kesikler yoksa, kullanmaya devam edebilirsiniz. Gerçek olup yıpranmış durumdaki plakalar APP plaka sayılmaz, ancak yine de ceza uygulanabilir.

Eğer bilerek APP veya başka tür modifiye plaka kullanıyorsanız, hemen yeni plaka almanız gerekmektedir. Plakanızı değiştirmeye giderken plakasız gitmemeye dikkat edin. 1 Nisan’a kadar verilen süre, yeni plakaya başvurup APP plaka ile trafikte dolaşmanın riskini almamak açısından önemlidir.

APP plakaları, gerçek plakalardan ayırt etme yöntemleri arasında karekod kontrolü de bulunmaktadır. Ancak, tüm plakalarda karekod bulunması zorunlu değildir. Karekod uygulaması 1 Ocak 2024 tarihi sonrası basılan plakalar için geçerli olup, bu tarih öncesi plakalarda bulunmaması gerekmektedir. Eski plakaların karekodlu plakalarla değiştirilmesi de zorunlu değildir. Yani, plakanız gerçekse ve karekod yoksa ceza uygulanmaz.

Plakalarda bulunması gereken unsurlar arasında, TR şeridi ve damga bulunmaktadır. TR şeridi, Türkiye’nin 1995’te Avrupa Gümrük Birliği sürecinden sonra AB uyumu kapsamında eklenmiştir. Bu nedenle, halkın gözünde “eski plaka” ile “yeni plaka” arasındaki en belirgin fark, sol mavi alandır. 1996 yılından sonra TR şeridi plakalar üzerinde yer almaya başlamıştır. 2000’li yıllarda ise plakalarda “alüminyum plaka, beyaz reflektif zemin, siyah karakter, sol tarafta mavi TR alanı” standart hale gelmiştir.

Yetkili plaka basım atölyeleri, TŞOF ağı üzerinden hizmet vermektedir. 23 yıl boyunca plakalar fazla değişmemiştir; 2024 yılında karekod uygulaması ve tanım numarası eklenmiştir. Trafikteki araçlarda 5 veya 10 yıl önce alınmış plakalar da bulunmaktadır. Bu plakalar, yasal kurumlardan alındıysa geçerli olmaya devam eder. Hologram, karekod veya bazı eksikliklerin olması, bu plakaların geçersiz olduğu anlamına gelmez. Eğer plakanız gerçekse ve APP plaka değilse endişe etmenize gerek yok. Şu an plakalarda dikkat edilen unsurlar, yazı karakterlerinin küçük olup olmadığı, damga ve yan bakıldığında görülen hologram şeritleridir. Damga ve şeritler görünüyorsa, plakanızı kesmediyseniz, ebatlarında değişiklik yapmadıysanız ve rakam ve harfleriyle oynamadıysanız, ayrıca APP plaka satın almadıysanız, plakanız nedeniyle ceza yemezsiniz.

APP plakaların nasıl anlaşılacağına gelince, trafik düzenini bozabilecek unsurlardan biri modifiye plakalardır. Bu plakaların tasarımı tamamen farklıdır ve modifiye araç meraklıları tarafından tercih edilmektedir. Plaka tanıma sistemlerinin (PTS) doğru çalışmasını engelleyen bu plakalar, kalın harfler nedeniyle okuma hatalarına yol açmaktadır. Görsel ve teknik farklarla kolayca ayırt edilebilen APP plakalar, harf ve rakamların kalınlığı ile dikkat çekmektedir. Normal plakalı bir aracın plakasıyla plakanızı karşılaştırabilir, farklı açılardan bakarak hologramları ve Türk bayrağının olup olmadığını inceleyebilirsiniz.

Plakanızın punto büyüklüğünün abartılı olduğunu gözlemleyebilirsiniz. Plaka yüzeyinde parlaklık veya yansıtıcı özellikler, standart yansıtıcı zeminler ile uyuşmaz. Gece ışıkta silikleşir veya aşırı parlar. Mühürlü APP plaka tasarımları da sahte hologramlardan ayırt edilebilir. Çünkü resmi mühürler, belirli bir font ve güvenlik deseni taşımaktadır. Mührün yanı sıra levhanın kenarlarındaki düzensiz kesimler veya beyaz çizgi eksikliği de dikkat çekici düzeydedir.

Plaka üzerindeki TR logosunun mavi fonunda renk sapması meydana gelebilir. Harf aralıklarının genişliği standart dışıdır, ancak bazen gözle görülemeyecek farklılıklar olabilir. Dolayısıyla, teknik incelemelerde bu farklılıklar ortaya çıkabilir. Standart üretim işlemine uygun yapılmadığı için plaka üzerindeki ay-yıldız hologramının kalitesizliği ve vida deliklerinin düzensizliği dikkat çeker. Mührün konumunun standart dışı olması, APP plaka işareti olarak değerlendirilmektedir.

Görünüm farkları çoğunlukla harf ve rakamların stilinden kaynaklanmaktadır. Normal plakalar, ince fontlarla yazıldığından PTS sistemleri tarafından kolayca okunurken, APP plakalar kalın ve abartılı harfler kullandığı için okunabilirlik zorlaşmaktadır. Plakanızda mühür olması, gerçek olduğu anlamına gelmez. APP plakalar, ilan sitelerinde ve web sitelerinde satılmaktadır. İstenen plaka rakam ve harfleri belirtilerek anında hazırlanan APP plakalar, araçlara takılarak kullanılmaktadır.

Karekod tek başına gerçek olduğu anlamına gelmez. Bu plakalar, standart dışı ve Şoförler Odası’nın plaka basım yetkisi dışında basılmıştır. Darphane’nin mührünün sahtesini üreterek APP plakalar üzerinde kullanan kalpazanlar, son dönemdeki karekodlu plaka uygulamasını da ek ücret karşılığında plakalarına yerleştirmiştir. Birçok araç sahibi, aracında APP plaka olduğunun farkında bile değil. İkinci el olarak satın aldığı araçta mevcut olan plakayı kullanmaya devam ediyor ve ilk polis kontrol noktasında büyük ceza ile karşılaşabiliyor.

APP plakası dışında orijinal plakası olanlar, APP plakaları araçlarından söküp imha ederek orijinal plakalarını kullanabiliyor. Ancak elinde orijinal plakası olmayanları zor bir süreç bekliyor.

Mühürlü ve hologramlı olsa bile, yetkili kurum tarafından basıldıktan sonra harflerin ve karakterlerin boya, kabartma vb. yollarla değiştirilmesi, kenar çizgisinin kesilmesi ve boyanması, plakanın folyo veya camla kapatılması, plaka üzerinde karakteri değiştirme potansiyeli olan çivi, vida gibi her türlü izinsiz müdahale ağır kusur olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle plakaları kontrol etmekte fayda vardır.

Eğer aracınızda APP plaka varsa, bulunduğunuz il veya ilçedeki Trafik Tescil Müdürlüğü’ne başvurmalısınız. Plaka kayıpmış gibi işlem başlatın. Araç sahipleri, nüfusa kayıtlı oldukları ikamet adresine göre il ve ilçelerdeki ilgili polis merkezlerine ve jandarmaya giderek kayı belgesi alacak. Bu belge ile herhangi bir noterde işlem yaparak plaka basım makbuzu alınacaktır. Noterden alınan plaka basım makbuzu ile internet üzerinden referans numarası ile ücret ödenecek ve plaka basım atölyesinde yeni plaka bastırılacaktır. Yapılan işlemlerle ilgili plaka sahibi, 1968 lira ruhsat ücreti ve 850 lira da plaka ücreti ödeyecektir. Ücret illere göre değişiklik gösterebilir. Oluşturulan evraklarla birlikte plaka basım atölyelerine gidilerek yeni harf ve seriden oluşan plakalar teslim alınacaktır.

APP plakalar sahte plaka olarak işlem görürken, bir de standart ölçülere uygun olmayan plakalar bulunmaktadır. Şoförler odası mühürlü plakaların kesilmesi, küçültülmesi, şeklinin değiştirilmesi veya okunabilirliğini etkileyecek şekilde üzerinde değişiklik yapılması durumunda, araç sahiplerinin noterden plaka basım talep belgesi almaları ve plaka basım noktalarında aynı plakanın yeniden basımını yaptırmaları gerekmektedir. Plaka ve ruhsat tamamen değiştiği durumlarda ise aracın yeni harf ve rakamdan oluşan plakaya sahip olmasından dolayı trafik sigorta, varsa kasko, varsa ihtiyari mali mesuliyet sigortaları için de zeyilname düzenlenmesi ve yeni poliçelerin basılması gerekmektedir. Bunlar için ücret oluşmasa da iş yükü ve evrak prosedürleri nedeniyle zaman ayrılması gerekmektedir.