Petrol fiyatları Hürmüz gerilimiyle yeniden yükseldi
Petrol fiyatları, Trump’ın Hürmüz Boğazı teklifini reddetmesi ve İran’dan gelen açıklamalarla yükseldi. Brent petrol 100 doların üzerine çıktı.
Petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin teklifini reddetmesiyle yükselişe geçti. 27 Eylül’de mesai dışı işlemlerde Brent petrolün varil fiyatı 100 dolar seviyesini aşarken, New York Ticaret Borsası’nda işlem gören petrol 96 dolara kadar çıktı. Her iki göstergede de günlük artış yüzde 2’nin üzerine çıktı.
Piyasalardaki hareketlilikte Trump’ın açıklamalarının yanı sıra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Washington ile yürütülebilecek diyaloğa duyulan güvenin kalmadığını belirtmesi de etkili oldu. Bu açıklamalar, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin diplomatik yollarla çözülebileceği yönündeki beklentileri zayıflattı.
Trump, İran’ın teklifini kabul etmedi
Trump, 26 Eylül’de yaptığı açıklamada ABD’nin Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahip olduğunu söyledi. İran’ın anlaşma yaparak geçiş güzergâhını derhal yeniden açmak istediğini belirten Trump, bu öneriyi kabul etmedi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise bir gün önce yaptığı açıklamada, Tahran’ın belirlediği koşulların karşılanması durumunda boğazın yedi gün içinde yeniden açılabileceğini ve müzakerelerin başlayabileceğini ifade etmişti. Bu açıklamanın ardından petrol fiyatlarında kısa süreli düşüş görülmüştü. WTI ham petrol yüzde 2,3 gerileyerek 92,41 dolardan, Brent petrol ise yüzde 2,1 kayıpla 104,32 dolardan kapanmıştı.
Trump’ın İran’ın teklifini reddetmesiyle birlikte piyasalarda diplomatik çözüm umudu yeniden geriledi ve petrol fiyatları yukarı yöneldi.
İran’dan koşullu müzakere mesajı
Pezeşkiyan, ABD’nin önceki müzakere süreçlerinin ardından saldırılar düzenlediğini ve yaptırım uyguladığını belirterek Washington ile görüşmelere duyulan güvenin ortadan kalktığını söyledi. Arakçi de Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının İran’ın öne sürdüğü şartların yerine getirilmesine bağlı olduğunu yineledi.
Taraflar arasındaki görüş ayrılıkları sürerken ABD ve İran’ın, nükleer programın da aralarında bulunduğu çeşitli başlıklarda arabulucular üzerinden temaslarını devam ettirdiği bildirildi.
Arz endişeleri piyasayı baskılıyor
Diplomatik belirsizliğin yanı sıra bölgedeki enerji altyapısında yaşanan sorunlar da petrol piyasalarını etkiliyor. Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’na ihtiyaç duyulmadan petrol taşınmasını sağlayan doğu-batı boru hattı, eylül ayının başında düzenlenen insansız hava aracı saldırısının ardından kullanılamaz hale geldi.
Bloomberg’in haberine göre bazı Avrupalı rafinerilere, Suudi Arabistan ile imzaladıkları uzun vadeli anlaşmalar kapsamında ekim ayında ham petrol tahsis edilmeyeceği bildirildi. Arz koşullarındaki sıkışmayı yansıtan göstergelerden biri olan Brent petrolün en yakın vadeli iki sözleşmesi arasındaki fark da geçen ay sonunda 1 doların altındayken yaklaşık 7 dolara yükseldi.
Yükselen petrol fiyatları enflasyon riskini artırıyor
Brent petrolün yıl başından bu yana yüzde 70’in üzerinde değer kazanması, küresel enflasyonla ilgili endişeleri artırdı. Küresel petrol ticaretinin normal şartlarda yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, özellikle Asya ülkeleri için kritik bir enerji güzergâhı niteliği taşıyor. Boğazdan her gün yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve rafine ürün taşınırken, bu hacmin yaklaşık yüzde 80’i Asya pazarlarına gönderiliyor.
Çatışmaların başlamasından bu yana Japonya’nın bölgeden yaptığı ham petrol ithalatı yüzde 64 azalırken, ülke alternatif tedarik kaynaklarına yöneldi. Petrol piyasalarının kısa vadeli seyrinde Washington ve Tahran’dan gelecek yeni açıklamaların belirleyici olması bekleniyor. Taraflar arasında anlaşma sağlansa bile hasar gören enerji altyapısının onarılması, sevkiyatların normale dönmesi ve petrol stoklarının yeniden oluşturulmasının zaman alabileceği değerlendiriliyor.
